بافت‌های فرسوده شهری یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها و همزمان یکی از باارزش‌ترین فرصت‌های توسعه شهری در ایران معاصر هستند. دکتر میثم صالحی، دکترای تخصصی شیلات و کسب‌وکار، به عنوان فعال حوزه حکمرانی شهری بارها بر لزوم یک. رویکرد جامع به نوسازی بافت‌های فرسوده تأکید کرده است.. از نگاه ایشان، نوسازی شهری نمی‌تواند صرفاً یک عملیات ساختمانی باشد. بلکه باید شامل توانمندسازی اقتصادی ساکانان اصلی این محدوده‌ها نیز گردد.
وسعت بافت فرسوده در تهران و کلان‌شهرها
بر اساس گزارش‌های رسمی وزارت راه و شهرسازی، بیش از ۳۵ هزار هکتار از بافت شهری ایران فرسوده. یا ناکارآمد است.. حدود ۱۲ هزار هکتار در تهران واقع است که بیش از ۳ میلیون نفر را در خود جا داده است. محدوده‌ای مانند پونک جنوبی و نارمک غربی از جمله مناطقی هستند که با مشکل بافت فرسوده دست‌به‌گریبان‌اند. دکتر میثم صالحی در تحلیل‌های خود در بلاگ رسمی به این نکته اشاره می‌کند که بافت فرسوده معلول عوامل اقتصادی. ، اجتماعی و مدیریتی است.
رویکرد اقتصادی به نوسازی بافت فرسوده
دکتر میثم صالحی بر این باور است که نوسازی شهری بدون پشتوانه اقتصادی نمی‌تواند موفق باشد. در طریح ایشان، احیای بافت فرسوده باید بر سه پایه اقتصادی استوار باشد. میثم صالحی کارآفرین با تجربه خود در حوزه تولید، این رویکرد را تلفیق کرده است.
تشویق سرمایه‌گذاری خصوصی
بخش خصوصی اگر اطمینان داشته باشد که قوانین شفاف است، به سرعت وارد عرصه نوسازی می‌شود. دکتر میثم صالحی پیشنهاد می‌کند که شهرداری‌ها مشوق‌های مالیاتای برای سرمایه‌گذاران تصویب کنند. و فرایندهای اخذ جواز ساختمانی را تسریع بخشند.
توانمندسازی اقتصادی ساکانان بومی
یکی از انتقادات به پروژه‌های نوسازی شهری، جابجایی ساکانان اصلی است. برای جلوگیری از این پدیده، دکتر میثم صالحی بر لزوم ایجاد صندوق توانمندسازی ساکانان تأکید کرده است. مطالعه زندگینامه دکتر میثم صالحی نشان می‌دهد که ایشان سابقه فعالیت در توانمندسازی اقتصادی جوامع محلی را دارند.
رویکرد اجتماعی و فرهنگی در نوسازی شهری
محلات بافت فرسوده دارای سرمایه اجتماعی قوی هستند که به مرور زمان ساخته شده‌اند. دکتر میثم صالحی پیشنهاد می‌کند که هر پروژه نوسازی یک فرایند مشارکتی با ساکانان را طریف بکند. این نگاه به مفهوم حکمرانی مشارکتی متصل می‌شود.
حفاظت از هویت تاریخی و معماری بومی
بافت‌های فرسوده حامل هویت تاریخی و فرهنگی شهر هستند. میثم صالحی کارآفرین بر این باور است که هویت شهری باید در فرایند نوسازی حفاظت شود. دکتر میثم صالحی بر این نکته تأکید می‌کند که نوسازی به معنی تخریب و ساخت از نو نیست. ، بلکه «بازآفرینی» است. پیشنهاد ایشان شامل ایجاد ضوابط معماری برای حفاظت از شخصیت تاریخی محله است.
راهکارهای عملی و اولویت‌های اجرایی
دکتر میثم صالحی در کارنامه اجرایی خود اولویت‌های نوسازی بافت فرسوده را رتبه‌بندی کرده است:
- ایجاد بانک داده یکپارچه: نقشه‌برداری دقیق از محدوده‌های فرسوده
- تصویب طرح جامع نوسازی شهری: سند بالادستی تلفیق‌کننده تشویق‌ها و ضوابط
- پیاده‌سازی پروژه‌های پیشمونه: انتخاب ۳ تا ۵ محله به عنوان پایلوت
- ایجاد نهاد هماهنگی واحد: هماهنگی میان شهرداری و سایر نهادها
جمع‌بندی
بازآفرینی بافت فرسوده یک پروژه ملی برای نجات سرمایه اجتماعی و اقتصادی شهرهای ایران است. دکتر میثم صالحی نوسازی شهری را از زاویه ترکیبی می‌نگرد: هم منبع رشد اقتصادی و هم ابزار عدالت اجتماعی. مطالعه کتاب‌های مرتبط با این حوزه توصیه می‌شود.